مدیریت پروژه

تبیین مفهوم مدیریت پروژه به عنوان یکی از ارکان مهم هر سازمانی از ملزومات اولیه شروع به کار هر مجموعه و کسب­وکاری است.

در این مطلب قصد داریم دید کلی و جامعی را در خصوص مدیریت پروژه، مفاهیم آن، انواع مدیر پروژه، دلایل اهمیت آن و راهکارهایی برای برآورد زمان و قاعده تسلط در مدیریت پروژژ بپردازیم.

مدیریت پروژه مجموعه فرآیندهایی برای شروع، برنامه‌ریزی، اجرا، کنترل و خاتمه کار یک تیم برای دستیابی به اهداف خاص و تضمین حصول اهداف سازمانی و شخصی است.

پروژه­‌های تعریف شده در یک سازمان موقتی بوده و در نتیجه زمان شروع و پایان مشخصی دارند. پس می­توان نتیجه گرفت محدوده و منابع تعریف شده‌ای برای انجام یک پروژه وجود دارد.

هر پروژه باتوجه به اهدافی که دارد منحصر به فرد بوده و ویژگی­‌های خاص خود را دارد. بنابراین یک تیم پروژه معمولاً شامل افرادی است که به طور معمول با هم کار نمی‌کنند، بعضی اوقات از سازمان‌ها و حتی چندین جغرافیای مختلف هستند.

پس می­توان اینطور جمع‌­بندی کرد: مدیریت پروژه استفاده از دانش، مهارت، ابزار و تکنیک برای انجام فعالیت‌های پروژه است، به نحوی که نیازهای پروژه برآورده شوند.

یکی از جذاب‌ترین حوزه‌های پژوهشی و کاری برای فارغ‌التحصیلان رشته‌های مهندسی صنایع، مهندسی عمران و مدیریت صنعتی، حوزه مدیریت و کنترل پروژه است که به‌اختصار مدیریت پروژه گفته می‌شود. با رشد روزافزون جمعیت و تکنولوژی، ماهیت مدیریت پروژه تغییر کرد و اهمیت آن دوچندان شد. طبیعت مدیریت پروژه از سال ۱۹5۰ به بعد تغییر کرد.

مطالعات نشان می‌­دهد، شرکت­‌هایی در مدیریت پروژه‌­های خود موفق بوده­‌اند که از یک چارچوب مدیریت پروژه ساده و مشخص استفاده کرده‌­اند و آن تعریف رویکردی مرحله‌­ای برای تمام پروژه‌­ها تحت شرایط مختلف است.

این چارچوب، فعالیت‌­ها و تحویل شدنی‌­های مهم را در هر مرحله از پروژه مشخص نموده و بازنگری‌­هایی در انتهای هر یک از این مراحل در نظر می‌گیرد. مشخصات تحویل شدنی­‌ها و فعالیت‌­ها، سطوح کنترل مدیریتی را ایجاد می‌نماید. 

با اینکه درگذشته‌های دور نمونه‌هایی از کاربرد و اهمیت مدیریت پروژه مانند پروژه احداث اهرام ثلاثه در مصر دیده می‌شود، اما به این مبحث تا سال ۱۹۵۰ میلادی به طور جدی پرداخته نشده بود. شخص پیش‌گام در گسترش مبحث مدیریت پروژه هنری گانت بود.

در اوایل قرن گذشته، او با پژوهش بر روی مدیریت ساختمان ناوهای جنگی، نموداری ابداع کرد که به آن نمودار گانت گفته می­‌شود و هنوز هم کاربرد دارد. در دهه پنجاه میلادی مباحث ریاضیاتی مانند تکنیک برنامه­‌ریزی ارزیابی و بازنگری و روش مسیر بحرانی نیز وارد مباحث مدیریت پروژه شدند.

تا دهه هفتاد میلادی تنها مباحث دخیل در مدیریت پروژه همان مباحث قدیمی مهندسی، ساخت و محافظت بودند. چند دهه بعد با ظهور فناوری اطلاعات مدیریت پروژه در تمام صنایع و مباحث نفوذ پیدا کرد و متعاقباً طبیعت مدیریت پروژه تغییر کرد. از یک تکنیک خشک ریاضیاتی که صرفاً برای برنامه‌ریزی بهینه، ساخت‌وساز و فرایند تولید به کار می‌­رفت به ابزاری برای تغییرات سازمانی توسعه یافت. 

در دنیای امروز، شرکت‌های مختلفی به صورت پروژه‌ای کار می‌کنند. گاهی هم به علت حساسیت موضوع، در یک پروژه جدا به آن پرداخته می‌شود. برای مثال تولید یک داروی جدید یا ساخت یک موشک فضاپیما کارهایی هستند که به اختصاص وقت و هزینه و همچنین تشکیل یک تیم اختصاصی نیاز دارند.

این یعنی انجام این کار با پیچیدگی‌های زیادی روبرو است و مدیریت کل نمی‌تواند وظیفه مدیریت آن را به‌عهده بگیرد. مدیریت پروژه یعنی انجام هماهنگی‌های لازم بین تیم اجرایی یک پروژه و مدیر پروژه کسی است که بین ذی‌نفعان (مشتریان، سرمایه‌گذاران، مدیریت سطح بالا و...) و اجرا کنندگان پروژه (مهندسان، کارگران و...) ارتباط برقرار کرده و انتظارات ذی‌نفعان را به اجراکنندگان انتقال می‌دهد. او همچنین در نهایت اطمینان حاصل می‌کند که آن انتظارات در محصول نهایی برآورده شده‌اند؛ به همین دلیل است که مهارت های مدیر پروژه برای پیشبرد مسیر درست پروژه اهمیت دارد و در پی آن آموزش مدیریت پروژه است که ضرورت پیدا می‌کند.

در این مقاله قصد داریم کتاب هایی را معرفی کنیم که علاقه مندان رشته مدیریت پروژه آن ها را بخوانند و مسیر شغلی و تحصیلی آن ها را هموارتر کنیم.پس اگر به مباحث مدیریت پروژه علاقه مند هستید با ما در این بلاگ همراه باشید.
 

معرفی کتب مدیریت پروژه :

• کتاب مدیریت پروژه در سال ۲۰۵۰

• کتاب پیاده‌سازی PMO

• کتاب مدیریت پروژه نوشته‌ی اندی بروس و کن لانگدن

• کتاب مدیریت پروژه راهنمای مسیر

علاوه بر کمک به صاحبان مشاغل کوچک برای مدیریت بهتر تجارت و فرآیندهای آن ، آموزش مدیریت پروژه همچنین می تواند به استخدام مدیر پروژه در یک سازمان کوچک یا بزرگ کمک کند. یکی از راه های درک بهتر موضوع خواندن کتاب های مرتبط با موضوع است. در این مقاله سعی شده است با معرفی کتاب های مدیریت پروژه شما را در آموزش مدیریت پروژه راهنمایی کنیم. البته فقط خواندن این کتاب ها نمی تواند شما را به عنوان مدیر پروژه تبدیل کند و شرکت در دوره های مختلف مهارت های شما را تقویت می کند.

مدیریت پروژه چیست و مدیر پروژه کیست؟

یکی از جذاب ترین زمینه های تحقیق و کار فارغ التحصیلان مهندسی صنایع ، مهندسی عمران و مدیریت صنعتی ، رشته مدیریت و کنترل پروژه است که به اختصار مدیریت پروژه نامیده می شود. با افزایش جمعیت و فناوری ، ماهیت مدیریت پروژه تغییر کرده و اهمیت آن دوچندان شده است. 

مطالعات نشان می دهد که شرکت ها با استفاده از یک چارچوب ساده و روشن مدیریت پروژه که رویکرد گام به گام را برای همه پروژه ها تحت شرایط مختلف تعریف می کند ، موفق به مدیریت پروژه های خود شده اند.

این چارچوب فعالیت ها و نتایج مهم را در هر مرحله از پروژه مشخص می کند و در پایان هر یک از این مراحل بررسی می کند. مشخصات نتایج و فعالیتها باعث ایجاد سطوح کنترل مدیریت می شود.

اگرچه در گذشته های دور نمونه هایی از برنامه های مدیریت پروژه مانند ساخت هرم های سه گانه در مصر وجود داشت ، اما این مسئله تا دهه 1950 جدی گرفته نمی شد. او پیشگام توسعه مدیریت پروژه هنری گانت بود.

در آغاز قرن گذشته ، او دیاگرافی به نام نمودار گانت تهیه کرد که هنوز هم برای مطالعه مدیریت  کشتی های جنگی استفاده می شود. در دهه 1950 مباحث ریاضیاتی نظیر تکنیک های برنامه ریزی و ارزیابی و روش مسیر بحرانی نیز وارد حوزه مدیریت پروژه شدند.

تا دهه 1970 ، تنها مباحث مربوط به مدیریت پروژه مسائل قدیمی مهندسی ، ساخت و نگهداری بود. چند دهه بعد ، با ظهور فناوری اطلاعات ، مدیریت پروژه در همه صنایع و موضوعات نفوذ کرده و بنابراین ماهیت مدیریت پروژه تغییر کرده است. این روش از یک تکنیک خشک ریاضی که فقط برای برنامه ریزی مطلوب ، ساخت و تولید استفاده می شد ، به ابزاری برای تغییر سازمانی تبدیل شد.

در دنیای امروز ، شرکت های مختلف به عنوان پروژه کار می کنند. گاهی به دلیل حساسیت موضوع ، در یک پروژه جداگانه در نظر گرفته می شود. به عنوان مثال ، تولید داروی جدید یا ساخت موشک روی سفینه فضایی از جمله کارهایی است که به زمان و هزینه نیاز دارد و همچنین تشکیل یک تیم خاص.

این بدان معناست که عوارض زیادی در این امر وجود دارد و مدیریت عمومی نمی تواند وظیفه مدیریت آن را بر عهده بگیرد. مدیریت پروژه به معنای اجرای هماهنگی لازم بین تیم اجرایی یک پروژه و مدیر پروژه شخصی است که بین ذینفعان (مشتری ، سرمایه گذار ، مدیریت ارشد و ...) و مجریان پروژه (مهندسان ، کارگران و ...) ارتباط برقرار می کند. ) و انتظارات انتقال ذینفعان به پیمانکاران. همچنین در نهایت اطمینان حاصل می کند که این انتظارات در محصول نهایی برآورده می شوند.

تاریخچه شکل گیری مدیریت پروژه:

تاریخچه تاریخی مدیریت پروژه به 4500 سال قبل برمی گردد. پروژه های بزرگ مانند پارتنون ، راه آهن شبه قاره ، هرم جیزه ، تاج محل و کلیساهای گوتیک در اروپا حاکمیت سیستماتیک را نشان می دهند که بسیار شبیه به پروژه های امروزی است. تاریخچه آن به چهار دوره تقسیم شده است.

چرخه عمر مدیریت پروژه:

چرخه عمر پروژه روش خوبی برای توصیف شروع تا پایان پروژه است ، که در آن ما پروژه را به زندگی یک شخص تشبیه می کنیم. چگونه پروژه ها اتفاق افتاده اند ، تیم چگونه پروژه را از فعالیت اولیه تا لحظه تحویل و تمام حوادث غیرمترقبه ای که در روند پروژه اتفاق می افتد ، طی می کند. هر پروژه ای یک آغاز و یک پایان دارد. در پایان چرخه زندگی ، پروژه متولد می شود ، بالغ می شود و در نهایت می میرد.

برای توضیح بیشتر و درک آسان این ، موسسه مدیریت پروژه (PMI) پنج گروه از فرایندها را شناسایی کرده است که در کنار هم چرخه عمر پروژه را تشکیل می دهند.

چرخه عمر مدیریت پروژه روند سطح بالا ارائه پروژه و مراحل مرتبط با انجام فعالیت ها را توصیف می کند.

قصد داریم در این مقاله با شاخه دیگری از رشته مدیریت، به نام مدیریت پروژه آشنا شویم و مهارت‌ها و نرم‌افزارهای لازم که یک مدیر پروژه برای ورود به بازار کار دارد را بیان کنیم.

همچنین در نظر داشته باشید یک مهارت ضروری و لازم که هر مدیر پروژه باید داشته باشد دانش نحوه کار با نرم افزار اکسل است که در اینجا می توانید مهارت خود را با دوره آموزش اکسل excelبالا ببرید.

تعریف مدیریت پروژه:

مدیریت پروژه به معنای استفاده درست و مناسب از منابع و نیروی انسانی در جهت رسیدن به اهداف سازمانی، که این اهداف سازمانی عموما از طرف مدیرعاملان و مدیران عالی آن سازمان تعریف می‌شوند.
سوالی که مطرح می‌شود این است که وقتی مدیر پروژه یا مدیرعالی رتبه سازمان یک پروژه را تعریف می‌کند از کجا می‌توانیم استاداردها و درستی آن پروژه را بسنجیم؟
  در علم مدیریت پروژه، استاندارد PMBOK نکته کلیدی و اساسی است. استانداردPMBOK صرفا یک سری قانون و قاعده نیست بلکه تجربیات مدیران پروژه موفق را بیان کرده است. که مدیر پروژه پس از تعیین پروژه باید بسنجد که کدام یک از استاندارهای PMBOK در این پروژه قابل اجرا است. زیرا مطابقت کامل پرژه با تمام استانداردهایPMBOK کار قابل اجرایی نیست.

نمونه‌ای کاربردی از مدیریت پروژه:

فرض کنید مدیر پروژه یک کارخانه تولید شیر هستید و قرار است در این کارخانه برای اولین بار شیر تولی‌‌سازمانی از مدیران عالی سازمان باید اقدام د شود. طبق علم مدیریت پروژه، اول باید هدف مشخص شود که هدف تولید شیر است.در نظر داشته باشید که هدف باید دقیق و مشخص باشد. تولید شیر به چه مقداری تا چه زمانی؟ فرض کنید هدف این کارخانه تولید ده هزار لیتر تا یک ماه آینده است
گام بعدی که مدیر پروژه برمیدارد با توجه به علم و مستندات مدیریت پروژه برنامه ریزی است. یعنی باید برای تولید ده هزار لیتر شیر تا یک ماه آینده برنامه ریزی کند مدیر پروژه می تواند تعیین کند در هر روز باید چند لیتر شیر طول شود تا در یک ماه آینده هدف سازمان تحقق پیدا کند همچنین تعیین کند که برای تولید این حجم از شیر در طول یک روز به چه تعداد نیروی انسانی و چه مقدار مواد اولیه نیاز داریم مدیر پروژه با استفاده از علم مدیریت پروژه و به کمک نرم‌افزارهای مختص این حوزه مثل نرم افزار ام اس پروجکت و نرم افزار پریماورا و سایر ابزارهای کمکی می تواند نقشه راه را تعیین کند و
خطرهای احتمالی را پیش بینی کند و از قبل برای پیشامدها و خطرهای احتمالی راه جایگزین پیدا
.کند

یکی از مهارت‌های ضروری و لازم که یک مدیر پروژه حتما باید داشته باشد علاوه بر تعیین کردن نقشه
 راه برای رسیدن به هدف،مهارت مدیریت تیم است 
زیرا مدیران پروژه مدام با افراد و با نیروی انسانی در تعامل هستند و باید بر کار آن‌ها نظارت کنند و کنترل‌های لازم را داشته باشند لذا مهارت ارتباطی و مدیریت تیم از جمله ویژگی‌های شخصیتی این .
افراد است